Bir Yabancı Dili Öğrenmeniz İçin Neleri Bilmeniz Gerekir? – Bölüm 2: İhtiyaçlarınızın Neler Olduğuna Karar Verin ve Sizin için En Faydalı Olanı Öğrenin

Dil öğrenim ihtiyaçlarınızın neler olduğunu belirlemek için ilk olarak bildiklerinize ve öğrenmekte olduğunuz dille ne yapmayı planladığınıza odaklanın. Bu dili öğrenmek için nedenleriniz nelerdir?

• Dili neden öğreniyorsunuz?
Dil çok sayıda amaç için kullanılır ve dili öğrenmeyi hızlandırmanın bir yolu belirli bir amaca ve bu amaca yönelik gerekli dile odaklanmaktır. Bu nedenle, belirli bir dili öğrenmedeki amacınızı net olarak belirlemekte fayda vardır. Örneğin, o dili konuşulduğu yerlere yolculuk yapabilmek için mi öğreniyorsunuz? Tablo 2.1, bir dili öğrenme nedenleri ve bunların öğrenme gereksiniminizi nasıl etkilediği hakkında bilgi vermektedir.

Tablo 2.1 Başka bir dil öğrenmenin nedenleri ve öğrenmeye ihtiyaç duyacaksınız

* Vocabulary Resource Booklet başlığı altında birçok farklı dilin hayatta kalma kelimelerine ulaşmak için Paul Nation’ın web sitesine gidin

Tablo 2.1’deki nedenler listesi, dili öğrenmek için olan motivasyonun kuvvetliliğine göre kabaca sıralanmıştır. En güçlü motivasyon genellikle kuvvetli bir kişisel istektir. En zayıf motivasyonlar, başkalarının gereksinimlerinin sizi bir şeyler yapmaya zorladığı koşullardır. Motivasyonun, dil öğrenmede ne kadar çok çalışacağınız üzerinde büyük etkisi vardır.

Not 2.1: Bütün kelimeler eşit mi yaratılmıştır?
Bir metindeki kelimelerin ne sıklıkla kullanıldıklarının sayımını yapacak olursak, metnin uzunluğu ne olursa olsun aynı sonuçları elde ederiz. Az sayıda kelime çok sık olarak kullanılır ve çok sayıda kelime ise çok seyrek görülür.

Oldukça az sayıda kelime çok sık olarak kullanılır.

İngilizcede en sık kullanılan on sözcük, tipik olarak herhangi bir metindeki sözcüklerin %25’i, ve en sık kullanılan 100 sözcük metnin %50’si civarındadır. İstediğiniz bir sayfaya göz atın ve the sözcüğünün ne sıklıkta görüldüğüne bakın (Bu paragrafın İngilizce olan orijinalinde hemen hemen her satırda görülür!) Tek başına, bu kelime yazılmış herhangi bir İngilizce metnin %7’sini kapsar. En sık kullanılan 1.000 kelime, çoğu metindeki kelimelerin yaklaşık %80’ini oluşturur. Bazı dillerde kapsam değerleri daha da yüksektir.

Kelimeleri öğrenirken önce en sık kullanılan kelimeleri öğrenmek iyidir. Bu kelimeleri öğrenme çabası, bu kelimelerle karşılaşma ve kullanma fırsatları ile iyi şekilde ödüllendirilir. Kelime uzmanları tipik olarak İngilizcenin en fazla kullanılan sözcüklerinin yaklaşık 2.000 ila 3.000 kelimeden oluştuğu görüşündeler. Bu sözcüklerin sadece küçük bir bölümü dilbilgisel işlev kelimeleridir (the, a, of, because, it, one, which, that gibi). Birçoğu da isim, fiil, sıfat ve zarflardır (anlamları olan içerik kelimeleri).

Öğrenmek istediğiniz dilin kelimelerinin sıklık sıralaması listesini Sketch Engine www.sketchengine.co.uk sitesine giderek oluşturabilirsiniz. (Bu kitapta Bölüm 2’nin başlangıcının yakınındaki talimatlara bakın). Bu kelimeleri tam olarak listedeki aynı sırada öğrenmek zorunda değilsiniz, ancak onları aşağı yukarı sıklık listesindeki sıralamaya uyan 100 kelimelik gruplar halinde öğrenmelisiniz.

Çok sayıda kelime çok seyrek kullanılır.

Herhangi bir metindeki sözcüklerin yarısı, o metinde yalnızca bir kez görülür. Yani, 100.000 kelimelik bir romanı baştan sona okursanız, yaklaşık 5.000 farklı kelime ile karşılaşırsınız (Kanlı Korsan Captain Blood 115.879 kelime uzunluğundadır ve 5.071 farklı kelime ailesi içerir). Karşılaştığınız kelimelerin yarısı (2000’in oldukça üzerinde) yalnızca bir kere görülür. Bu da o kelimelerin öğrenilmesine yardımcı olacak tekrar fırsatlarının olmaması ve eğer bunları bir sözlükte bulur ve öğrenirseniz, onlarla yeniden karşılaşmak için uzun bir zaman beklemek zorunda kalacaksınız demektir.

Bir dili öğrenme becerilerinden biri de bireysel dil yetkinliğinizin her aşamasında hangi kelimelerin öğrenmeye değdiğini bilmektir.

Çok sayıda seyrek kullanılan kelime olduğundan, seviyenize uygun kontrollü kelime kullanan materyali okumak en iyisidir ki böylece zamanınız o an ki yetkinlik seviyenizde size yarar sağlamayan seyrek kullanılan kelimelere harcanmamış olur.

Bu konuda daha fazla bilgi için http://en.wikipedia.org/wiki/Zipf’s_law adresine gidiniz.

• Yabancı bir turist olmak için ne kadar dil öğrenmemiz gerekir?
Burada iyi haberler var. Yaklaşık 120 kelime ve ifade ile (öğrenmesi toplam dört saatlik planlı çalışma gerektirir) en temel ihtiyaçların üstesinden gelebilirsiniz. Bu temel ihtiyaçlar, insanlarla tanışma ve onlarla selamlaşma, nazik olma (lütfen, teşekkür ederim), alışverişe çıkma, yemek sipariş etme, adres sorma, tabelaları anlama, kalacak bir yer bulma, kendiniz hakkında konuşma ve dil girdisini denetlemeyi kapsar.

Bu hayatta kalma kelime dağarcığı 20’nin üzerinde farklı dilde mevcuttur. Seyahat ve konuşma kılavuzu kitaplarının arkasında bulunan kelime ve ifade listelerine çok benzemektedir, ancak diğerlerinin tersine bu kelime dağarcığı çok iyi bir araştırma sonucu hazırlanmıştır. Bu listeleri http://www.victoria.ac.nz/lals/staff/paul-nation.aspx adresinde bulabilirsiniz. Dil öğreniminizin başlangıcında, hayatta kalma kelimelerinin tümünü öğrenmeniz çok iyi bir fikirdir çünkü bu liste en gerekli dil öğelerinden oluşmuştur.

• Bir dizinleyici programı kullanarak faydalı kelimeleri ve cümleleri bulmak
İstediğiniz sözcükleri ve ifadeleri dizinleyici diye adlandırılan bilgisayar tabanlı bir araç kullanarak öğrenebilirsiniz. Yaklaşık bir saat harcayarak bir dizinleyicinin nasıl kullanılacağını öğrenmeye değer, çünkü bir dizinleyici size çabucak ilgilendiğiniz bir sözcük veya ifadenin çok sayıda örneğini verebilir. Bu örnekler, aşağıdaki nedenlerden dolayı öğrenmeye çok yardımcı olabilir.

1 Bu örnekler, bir kelime veya ifadenin anlam çeşitliliğini görmenize yardımcı olur ve en yaygın anlamlarını görmenizi sağlar.
2 Bu örnekler, bir kelimenin veya deyimin nasıl kullanıldığını gösterebilir.
3 Örneklerin sayısı, bir kelimenin veya ifadenin ne sıklıkla kullanıldığını görmenize yardımcı olabilir.
4 Bu örnekler, o kelimenin hangi kelimelerle birlikte görüldüğünü size gösterebilir.

Bu bilgi, bir kelimeyi veya ifadeyi öğrenip öğrenmemeye karar vermede yararlıdır ve o kelimeyle ilgili bilginizi arttırarak öğrenmenizi kolaylaştırır.

Dizinleyici nedir? Dizinleyici, bir kelime veya ifadeyi ya da iki veya daha fazla kelimeyi yazdığınız bir programdır ve bu program bir metinler külliyatında (korpus) o kelimeden örnekler arar. İki çeşit dizinleyici vardır. Kullanımı en kolay olan, bir web sitesine giderek programı ve web sitesinin temin ettiği metinler külliyatını kullandığınız dizinleyicilerdir. İşte bazı faydalı web siteleri.

Netspeak www.netspeak.org
Word and phrase www.wordandphrase.info
Just the word www.just-the-word.com
Wordneighbours www.wordneighbours.ust.hk
Compleat Lexical Tutor www.lextutor.ca

www.sketchengine.co.uk adresinde yer alan dizinleyici, çok çeşitli dillerde ve farklı boyutlarda olan külliyatta sınırlı bir süre için ücretsiz arama yapmanıza izin verir.
Diğer tür dizinleyici ise bilgisayarınıza indirdiğiniz ve çevrimiçi olarak kullanmadığınız türdür. Örnekler aramak için kendi külliyatınızı temin etmeniz gerekiyor. Bir külliyatı bulmak ya da bir külliyat oluşturmak çok zor değildir, ancak internet tabanlı bir dizinleyici kullanarak dizinleyicileri öğrenmek en iyisidir. Ücretsiz olarak indirilebilecek en iyi dizinleyici AntConc’tır ve Laurence Anthony’nin http://www.antlab.sci.waseda.ac.jp/software.html web sitesinde bulunur.

İşte, contrary arama sözcüğü kullanılarak, bir dizinleyiciden elde edilen çıktı örneği.

1 The facts described are contrary to the principles enshrined in the constitution
2 come in and wing it.” Contrary to some of his statements in the past, Redford in
3 are a legitimate issue, contrary to the view that every criticism of her intellect
4 The Sierra Club to the contrary notwithstanding, the Supreme Court’s June 29
5 are wise and welcome. Contrary to what critics say, the new policy poses no
6 the literal and popular sense. On the contrary, “hope … can be situated only in
7 an experience that precedes it. On the contrary, language makes experience possible.
8 knowledge, be predicted. To the contrary, reversing human expectations, it

Kalıpları görmeyi daha kolay hale getirmek için çıktı dizinleyicide tasnif edilebilir. Bir dizinleyicinin nasıl kullanıldığını görmek için bu videoyu izleyin. www.youtube.com/watch?v=QbwgruJ4_gA

• Halihazırda ne kadar bildiğinizi öğrenin
Bir yıl veya daha uzun bir süredir bir dili öğreniyorsanız, o zaman, şu anda ne kadar bildiğinizi bir görün. İngilizce için bunu yapmak amacıyla www.my.vocabularysize.com adresine gidin ve kelime dağarcığınızın boyutunu ölçün. Bildiğiniz kelimelerin boyutunu bilmek, dil öğrenmede daha ne kadar ileri gitmeniz gerektiğini anlamanıza yardımcı olur ve uygun okuma materyali bulmakta yararlı bir rehberdir. Tablo 2.2, İngilizce okuma malzemesi seçmek için kelime test sonuçlarınızı nasıl kullanabileceğinizi göstermektedir.

Tablo 2.2 Kelime dağarcığı boyutunu anlam odaklı girdi için okuma materyaliyle eşleştirme

Ne yazık ki, diğer diller için hazırlanmış kelime dağarcığı testleri yoktur, ancak işte size ne kadar kelime bildiğiniz konusunda aşağı yukarı benzer bilgiler elde etmeniz için bir yol.

1 Öğrenmekte olduğunuz dilde sıklık sıralaması olan bir kelime listesi edinin. Bunu www.sketchengine.co.uk adresine giderek yapabilirsiniz.
2 En sık kullanılan kelimeyle başlayın ve her kelimeye bir anlam verip vermeyeceğinize karar vererek listeyi gözden geçirin. O dilden bir sürü kelimeyi zaten biliyorsanız, her ellinci kelimeye bakın (bu durumda ne kadar kelime bildiğinizi hesaplamak için bildiğiniz kelimeleri elli ile çarpın).

Birçok farklı dilden herhangi birisi için sıklık sıralamalı bir kelime listesi edinebilmenizin yolu şöyledir.

1 http://www.sketchengine.co.uk adresine gidin
2 Corpora (metinler külliyatı koleksiyonu) tablosunda istediğiniz dil külliyatını seçin veya tablonun hemen altındaki Show all corpora’yı tıklayın. Eğer külliyat çok büyükse, bir iki dakika beklemek zorunda kalabilirsiniz. Bir Make concordance (Dizinleyici oluştur) kutusu görünür, ancak bunu kullanmayın.
3 En soldaki Word list’i (Kelime listesi) tıklayın. Ayarların hiçbirini değiştirmeyin, Sadece kutunun altındaki Make wordlist (Sözcük listesi oluştur) düğmesini tıklayın. Program sizin için bir liste oluştururken bekleyin.
4 En soldaki listede, Save’i (Kaydet) tıklayın. Eğer sadece İlk 1000 kelimeyi istiyorsanız (ki dil öğrenmeye başlıyorsanız bu sayı çoktur), Save Word List (Kelime Listesini Kaydet) düğmesini tıklayın.

Fransızca’nın ilk 2000 kelimesi hakkındaki bilginizi ölçmek için http://www.lextutor. ca/tests/yes_no_fr/ adresine gidin.

Eğer dili çok az biliyorsanız, sıklık sıralamalı kelime listesi öğrenme için kullanışlı bir kılavuz olabilir (bkz. Not 2.1: Bütün kelimeler eşit mi yaratıldı?). Listenin en başındaki kelimelerin çoğunun dilbilgisel işlevleri olacak ve cümle bağlamları içinde öğrenilmeleri gerekecektir.

Bundan sonraki bölümde, dinleme ve okuma yoluyla öğrenmeyi inceleyeceğiz.

(Devam Edecek: Bölüm 3 Öğrenmenizi dengeleyin–dinleme ve okuma yoluyla öğrenin)